મોનો-વિસ્થાપિત બેન્ઝીનમાં સમૂહોના સ્થાન નિર્દેશક ગુણધર્મો યોગ્ય ઉદાહરણો સાથે સમજાવો.

(N/A) જ્યારે મોનો-વિસ્થાપિત બેન્ઝીનમાં બીજું વિસ્થાપન કરવામાં આવે છે,ત્યારે નવા આવતા સમૂહનું સ્થાન બેન્ઝીન વલય સાથે પહેલેથી જોડાયેલા સમૂહ દ્વારા નક્કી થાય છે. આ ઘટનાને પ્રથમ સમૂહની નિર્દેશક અસર (directive influence) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
બીજા વિસ્થાપનનું સ્થાન બેન્ઝીન વલય પર પહેલેથી હાજર પ્રથમ વિસ્થાપિત સમૂહની પ્રકૃતિ પર આધાર રાખે છે,તે આવતા નવા સમૂહ પર આધાર રાખતું નથી.
બેન્ઝીનમાં બે પ્રકારની નિર્દેશક અસરો જોવા મળે છે:
$(a)$ ઓર્થો-પેરા નિર્દેશક સમૂહો: આ સમૂહો ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધારે છે,જેનાથી તે ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી વિસ્થાપન માટે વધુ સક્રિય બને છે. ઉદાહરણો: $-OH, -NH_{2}, -NHR, -NHCOCH_{3}, -OCH_{3}, -R (\text{દા.ત., } -CH_{3}, -C_{2}H_{5}), -Cl, -F, -I, -Br$.
$(b)$ મેટા નિર્દેશક સમૂહો: આ સમૂહો ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટાડે છે,જેનાથી મેટા સ્થાન ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી વિસ્થાપન માટે પ્રમાણમાં વધુ અનુકૂળ બને છે. ઉદાહરણો: $-NO_{2}, -CN, -CHO, -COOH, -COR, -SO_{3}H, -COOR, -\stackrel{+}{NH}_{3}$.
જો બેન્ઝીન વલય પર મેટા-નિર્દેશક સમૂહ પહેલેથી હાજર હોય,તો આવતો ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી $(E^{+})$ મેટા સ્થાન પર જોડાય છે.